Drog ve İlaç
Drog: Eaacılık, kimya ve boya endüstrisinde kullanılan bitkisel, hayvansal veya madensel maddelere verilen addır.
İlaç: Hastalıkları iyi etmek ve belirtilerini ortadan kaldırmak için hastalar tarafından alınır hale gelmiş drog veya drog karışımlarına ilaç denir.
Drog Hazırlama
Bitkisel drogların hazırlanması için pek çok kural vardır. Öncelikle bitkilerin bulundukları yerler çok önemlidir. Eğer kullanacağımız bitki bir yol kenarında yetişiyorsa kullanamayız. Zira bu bitki yoldan geçen bütün arabaların egzozlarından çıkan metalleri taşır. Bu nedenle böyle bir bitkiyi kullanmak faydadan çok zarar verir.
Bitkinin bulunduğu bölge fabrika atıklarıyla veya kimyasal atıkların katıldığı suyla sulanmış bir bölgeyse böyle bir yerde yetişen bitkiler de kullanılamaz. Zira bitkisel atıklar bitkiyi etkiler.
Toprak eğer kimyasal gübrelerle beslendiyse böyle bir yerde yetişen bitki de kullanılamaz.
Bitkilerin Toplanması
Bitkiler toplanırken etkili bölgelerinin toplanması önemlidir. Eğer etkili olan bölge sadece yapraksa sadece yapraklar toplanıp kurutulmalı, yalnız çiçekler kullanılacaksa sadece çiçekler toplanıp kurutulmalıdır.
Tıbbi bitkiler, içlerindeki etkili bileşikler nedeniyle hastalıklara iyi gelirler. Bu etkili bileşikler de belli zamanlarda en yüksek seviyeye çıkmaktadırlar. Bu nedenle bitkilerin her bölümünün toplanma zamanı değişiktir. Yani etkili bileşiklerinin bitkide en yüksek seviyeye çıktığı zamanı bilip ona göre toplamak gerekir.
Bitkilerin toplama zamanları şöyle dir:
Bitkinin yaprakları toplanacaksa: Bitkinin çiçeklerinin henüz açmaya başladığı dönemde yapraklar toplanmalıdır.
Bitkinin çiçekleri toplanacaksa: Bitki tomurcuklanmaya henüz başladığında ve çiçekler yeni açtığı zaman toplanma lıdı.rYazmevsimi isegüneş tam tepede ikençiçekler topla nmalıdı.r
Bitkinin meyveleri toplanacaksa: Meyveler yeterince olgunlaştığı zaman toplanmalıdır.
Bitkinin tohumları toplanacaksa: Tohumlar iyice olgunlaşıp kurudukları zaman toplanmalıdır.
Bitkinin kabukları toplanacaksa: Bitki yapraklarını döktüğünde toplanmalıdır. Bu dönemde bitki yeterikadar yağışalmış veetkilimaddeler kabuklara kadar taşınmıştı.r
Bitkinin toprak altı kısımları toplanacaksa: Bitkilerin kökleri, yumrusu ve soğanı gibi kısımları toplanacaksa bitkinin tümtoprak üstü kısmının kuruduğu zaman toplanır.
Bitkinin yaprak çiçek ve tüm topraküstü kısımları toplanacaksa; Henüz yağmur yağmış iken ve kırağı varken toplanmaz. Zira ıslak bir bitkiyi kurutmak zordur çürür ve etkisizleşir. Onun için tüm topraküstü kısımları yağmursuz günlerde ve güneş tepede iken toplanır.
Kabuklar ve kökler hemen yağmur yağdıktan sonra toplanmalıdır. Zira toprak nemliyken kökleri çıkarmak kabukları da soymak kolaydır.
Bitkilerin Kurutulması
Bitkilerin bozulmaması ve etkili kalabilmesi için kurutmak gerekir. Kurutulmadan bekleyen bitki etkisini kaybeder ve bozulur.
Kökler kurutulurken güneş tercih edilir. Mazı, salep, meyan kökü ve yandak gibi bitkiler güneşte kurutulur.
Yapraklar ve çiçekler güneşte kurutulmaz. Yaprak, çiçek ve topraküstü kısımları kurutulacaksa gölge havadar ve rutubetsiz yerler seçilir. Bunun için elekler tercih edilir. Büyük ve ticari kurutmalarda fırınlar kullanılır.Bitkiler kurutulunca daha az yer kaplarlar %75 sularını kaybederler. Bu nedenle taşıma ve saklama kolaylaşır.
Bitkilerin Saklanması
Bitkilerin bozulmalarını önlemek için; a) Rutubetten, nemden
b) Sıcaktan, güneşten c) lşıktan
Korumak gerekir. Bu nedenle bitkiler kurutulduktan sonra karton kutularda, bez torbalarda teneke kutularda, cam kavanozlarda veya kağıt torbalarda saklanmalıdır. Hiç bir zaman sıcak yerlerde tutulmamalıdır. Temiz, serin, kuru ve karanlık yerlerde saklanmalıdır. Kurutulan bitkiler 1 yıldan fazla zaman geçtiyse kullanılmamalıdır. Zira etkili bileşiklerinin bir kısmı azalır.
Bitkilerin bozulmalarını önlemek için; a) Rutubetten, nemden
b) Sıcaktan, güneşten c) lşıktan
Korumak gerekir. Bu nedenle bitkiler kurutulduktan sonra karton kutularda, bez torbalarda teneke kutularda, cam kavanozlarda veya kağıt torbalarda saklanmalıdır. Hiç bir zaman sıcak yerlerde tutulmamalıdır. Temiz, serin, kuru ve karanlık yerlerde saklanmalıdır. Kurutulan bitkiler 1 yıldan fazla zaman geçtiyse kullanılmamalıdır. Zira etkili bileşiklerinin bir kısmı azalır.
Bitkilerin Kullanılma Biçimleri
Bitki Çayları
Demleme (İnfüzyon )
Yaprak çiçek ve uçucu yağ taşıyan bitkiler bu yöntemle hazırlanır. 1bardak kaynamakta olan suya 1 tatlı kaşığı bitki karışımı konur ocaktan alınır. Ağzı kapatılıp 10 dakika demlemeye bırakılır. Daha sonra süzülür ve yudum yudum içilir.
Kaynatma ( Dekoksiyon)
Kabuk, kök, tohum ve sert kabuklu meyveler bu yöntemle çay yapılır. Kabuk, kök ve tohumlar ezilir küçük parçalara ayrılır ufalanır ince toz haline getirilir. 1 tatlı kaşığı bitki kaynatma kabına konur (genellikle cam olması tercih edilir). Üzerine 1bardak soğuk su konur ve ısıtılır. Kaynamaya başlayınca kısık ateşte 25-30 dakika kaynatılır, sıcakken süzülür ve içilir.
da ısısında bekletme (Maserasyon)
Bitkinin içerisinde ısıyla bozulan maddeler varsa bu metotla hazırlanır. Böyle bitkiler uygun bir kaba konur üzerine oda sıcaklığında su ilave edilir ve bir gece bekletilir süzülür ve içilir.
Çok iyi kurutulan bitki ince toz haline getirilir. Su ile birlikte yutulur.
Bunun için taze bitki kullanılır. Bitkiler parçalanır havaneli veya blenderdan geçirilip süzülür. Ya da santrofüjlü meyve rnakinasından geçirilir. Elde edilen bitki özsuyu sütle veya meyve suyu ile karıştırılarak içilir. Veyahutta
cilde sürülür.
Bitki Tentürleri
Tentürü elde edilecek bitki küçük parçalara ayrılır gevşek bir şekilde şişeye konur. Üzeri alkolle doldurulur 15 gün her gün çalkalanarak bekletilir. Daha sonra süzülür ve kullanılır. Ancak tentürler kullanırken dikkat edilmelidirler. Bitkiyi alkolde bekletirken normal bir sıcaklıkta ve karanlık bir yer seçilmelidir.Kullanılan bitki 10 gr ise ortalama 50 gr alkol kullanılmalıdır. Bu ilk süzülen tentür Dı solüsyonu olarak kullanılır. Dı çözeltisinden 100 gr alınır üzeri alkolle 1000 gr tamamlanırsa bu çözeltiye D2 çözeltisi denir. D2 çözeltisinden 100 gr alınır üzeri alkolle 10OOgr tamamlanırsa bu da D3 çözeltisi olur. Damla damla kullanılır.
Genellikle sürülerek ve ovularak kullanılan bitki karışımlarıdır. Bitkiler ince kıyılır gevşek bir biçimde şişeye konur üzeri saf zeytinyağı ile doldurulur. 15 gün güneşte hergün çalkalanarak bekletilir süzülür. Kullanıma hazır olur.
Çok az suyla haşlanan bitkinin iyice ezildikten sonra doğrudan cilde veya bir bez üzerine konup sonra cilde yayılmasıyla oluşur.
Merhemi yapılacak olan bitki ince kıyılır. Diğer tarafta 250 gr margarin ocakta kızdırılır. İki avuç dolusu bitki kızgın yağa konur 3-5 dakika yağda çevrilir. Altı da kapatılır üzeri de bir kapla kapatılıp 24 saat beklenir. 24 saat sonra tekrar ateşe konur bitki karışımlı, yağ eriyince süzülür ve şişelenir.
Bitki çaylarından bazen gargara olarak yararlanılır. Bazen göz banyosu şeklinde yararlanılır. Bazen lavman bazen de vajinal yıkamalar şeklinde yararlanılır. Ayrıca bitki çayları bazen banyo suyu olarak da kullanılır. Banyo suyu olarak kullanılacaksa daha çok miktarda bitki çayı hazırlanır bununla el ve ayak banyoları yapılır.
Hazırlanan bu çaya eller ve ayaklar sokulur, bekletilir etki inanılmazdır.